تاثیر تحریم هاى اقتصادى امریکا بر امنیت ملى جمهورى اسلامى ایران

مقدمه اى در بیان علل ظهور شرایط تنازعى در روابط ایران و امریکا

از زمان پیروزى انقلاب اسلامى ایران در فوریه 1979، جنجال هاى متنوع وپردامنه اى در روابط ایران و امریکا شکل گرفته است. این جدال ها بر رویکردهاى متفاوت و حتى متضاد رهبران و مقامات عالیه دو کشور استوار مى باشد. نوع رفتار واتهامات متقابل ایران و امریکا به گونه اى نمایان گردیده که مبتنى بر رنجش عمیق سیاسى آنان مى باشد. چنین روندى از حوادث، بر توانمندى و مؤلفه هاى امنیت ملى جمهورى اسلامى ایران تاثیرات قابل توجهى برجاى گذاشته است.

جدال هاى سیاسى یکى از اصلى ترین مؤلفه هاى کاهنده امنیت ملى محسوب مى گردند. این امر مى تواند در سطوح مختلفى ظاهر گردد. زمانى که کشورها با تهدیدات ساختارى و کارکردى رو به رو مى شوند، انگاره هاى امنیتى در ادراک رهبران و مقامات عالیه آنان تقویت مى شود; زیرا آنان براى مقابله با تهدیدات، نیازمند ابزارهاى متنوعى خواهند بود. تهیه و به کارگیرى این ابزارها طبعا با هزینه هاى فراگیرى براى کشورهاهمراه مى گردد. جدال هاى ایران و امریکا نیز با هزینه هاى متنوعى در حوزه منافع ملى ومزیت هاى ژئوپلتیکى همراه بوده است.

در روند چالش هاى متقابل ایران و ایالات متحده، امریکایى ها از الگوهاى گوناگونى براى محدود کردن اهداف یاست خارجى جمهورى اسلامى ایران بهره گرفته اند. این امر بیان گر «استراتژى جنگ کم شدت Low Intensive War Strategy »علیه ایران مى باشد.

این استراتژى از نمادهاى سیاسى، اقتصادى، نظامى، عملیات پنهان، جنگ تبلیغاتى وحقوقى برخوردار بوده است. البته گروه ها و جناح هاى مختلفى در روند برنامه ریزى استراتژیک امریکا نقش داشته اند. هر یک از این مجموعه ها بر اجراى رویکردهاى خاصى تاکید دارند. بنابراین، در میان نخبگان امریکایى، جلوه هایى از اختلاف نظر درارتباط با الگوهاى رفتارى آن کشور در برخورد با جمهورى اسلامى ایران به وجود آمده است. هر گروه بر استراتژى و رویکرد خاصى تاکید داشته است و آن را مؤثرترین راه براى تامین حداکثر منافع ملى امریکا تلقى مى کند.

پیامد ظهور بحران در روابط خارجى کشورهاى جهان سوم

بحران در روابط کشورها و واحدهاى سیاسى عمدتا در شرایطى شکل مى گیرد که تمام تلاش هاى دیپلماتیک و اقدامات مبتنى بر حسن نیت و اعتماد سازى به نتیجه مؤثر وسازنده اى نایل نگردیده باشند. به عبارت دیگر، در شرایط ظهور بحران، گام هایى که مبتنى بر «روش هاى صلح جویانه » است ; تحت الشعاع اقدامات و «روندهاى مخاطره آمیز» قرار مى گیرد.

ظهور بحران، (Crisis) در روابط کشورها، بیان گر «اراده معطوف به ستیزش و منازعه Conflictual will »مى باشد. در چنین شرایطى، اهداف سیاسى و مطالبات کشورها بایکدیگر سازش ندارد. هر یک از رهبران کشورها، مطلوبیت هایى را براى خود قایل مى باشد که این امر منجر به ایجاد ذهنیتى مى شود که رهبران سیاسى کشورها اقدامات خود را توجیه نموده و تلاش سایر واحدها براى نیل به هماهنگى رفتارى را انکارمى کنند.

زمانى که «بحران » در روابط کشورها ایجاد مى شود، «احساسات سیاسى »، جایگزین خرد سیاسى » مى شود. گروه هاى اجتماعى در چارچوب «اهداف سیاسى رهبران » بسیج گشته و شکل خاصى از «رویارویى confrontation »واحدهاى سیاسى ایجاد مى شود.